أمير المؤمنين عليه السّلام به حارث همدانى فرمود : إنّ دين اللَّه لا يعرف بالرّجال ، بل بآية الحقّ ، فاعرف الحقّ تعرف أهله . يا حار ! إنّ الحقّ أحسن الحديث و الصّادع به مجاهد . « 1 » براستى كه ؛ دين خدا ، به شخصيّتها شناخته نميشود ، بلكه ؛ ( معرفت آن ) با نشانهء حقّ ( و حقيقت ) است . بنا بر اين ؛ حق را بشناس تا أهلش را بشناسى . اى حارث همدانى ! براستى كه حق ، بهترين حديث ( و گفتگو ) است ! و روشنگر آن ، مجاهد ( راه خدا ) است . واقعا چنين است ! . بين جمعيّتى كه ؛ در أثر حجابهاى گوناگون ، راه درك حقايق و معنويّات برويشان بسته شده ، چگونه ميتوان صريح و آشكارا سخن از حقّ و باطل ، بميان نهاد ! و بروشنگرى پرداخت ؟ آرى آسان نيست ! . براى تشخيص حقّ و باطل و داورى صحيح ، پيامبر أكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود : أنظروا فيه بقلوب معتقدة لإنصاف ، يهدكم اللَّه « 2 » در آن ، با دلهاى معتقد بإنصاف بنگريد ، خدا ، شما را هدايت مىكند . و هر گونه برهان و استدلال و قضاوت ، بر اين پايه استوار است و به اين أصل بديهى بر ميگردد . بعد از آنكه با معيار و ميزان حق ، أهلش را شناختيم ، ميتوانيم به او در حدّ خودش اعتماد كنيم . پس ؛ طبق فرمايش إمام صادق عليه السّلام : « به اين علمتان نگاه كنيد كه از چه كسى ميگيريد » « 3 » اين مسير ، مسير طبيعى و فطرى دريافت حقايق و دين الهى است . فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ

--> ( 1 ) أمالى طوسى ، جلد 2 صفحه 239 . ( 2 ) إحتجاج ، جلد 1 صفحه 18 . ( 3 ) بصائر الدّرجات ، جزء أوّل ، صفحه 10 و كافى ، جلد 1 صفحه 32 .